HKMA zet AI in tegen crypto crime bij banken
De toezichthouder wil banken sneller laten koppelen tussen walletdata en klantidentiteit, nu stablecoins witwasonderzoeken complexer maken. Project SAGE moet ook de rol en verantwoordelijkheid van AI agents afbakenen.

Korte samenvatting
- De Hong Kong Monetary Authority wil banken sneller AI laten gebruiken om crypto-gerelateerde financiële criminaliteit en witwassen beter op te sporen.
- De toezichthouder ziet vooral kansen voor AI agents die blockchaintransacties koppelen aan klantgegevens en verdachte patronen sneller herkennen.
- Banken testen AI nog voorzichtig; de HKMA startte ook Project SAGE om identiteit, bevoegdheid en aansprakelijkheid van financiële AI agents te onderzoeken.
De Hong Kong Monetary Authority wil banken sneller laten werken met kunstmatige intelligentie om financiële criminaliteit op te sporen, nu stablecoins en andere digitale assets verdachte geldstromen lastiger te volgen maken. De toezichthouder kijkt daarbij onder meer naar AI agents die blockchaintransacties kunnen koppelen aan klantgegevens, zodat banken sneller kunnen zien wie achter een wallet zit.
Sneller koppelen van data
Raymond Chan, verantwoordelijk voor handhaving en anti-witwas bij de HKMA, zei dinsdag dat de toezichthouder de adoptie van AI bij banken wil versnellen. Volgens hem zit het grootste probleem in het snel genoeg koppelen van walletactiviteiten aan echte identiteiten, voordat geld verder kan worden weggesluisd.
Chan wees op onderzoek van Chainalysis waaruit blijkt dat illegale crypto-adressen in 2025 minstens $154 miljard (€140 miljard) ontvingen, 162% meer dan een jaar eerder. Stablecoins waren goed voor 84% van dat totaal. Tegelijkertijd stelde het bedrijf dat illegale activiteit minder dan 1% van het totale crypto-transactievolume in zijn analyse uitmaakte.
De HKMA ziet vooral kansen voor AI agents die patronen herkennen, zoals snelle wissels tussen crypto en traditioneel geld. Banken kunnen transacties op een blockchain wel volgen, maar het vaststellen van de eigenaar van een wallet blijft veel lastiger. Dat sluit aan bij de bredere discussie over hoe autonome AI-agenten in financiële systemen moeten worden begrensd en geverifieerd.
Banken testen nog voorzichtig
Abdul Rafay Gadit, medeoprichter van ZIG Finance, vindt dat banken AI agents eerst moeten testen op eerdere fraudezaken en ze naast bestaande controlesystemen moeten laten draaien. Volgens hem is het belangrijk om te vergelijken wat een systeem oppikt, wat het mist en hoe lang onderzoeken duren.
Het Hong Kong Institute for Monetary and Financial Research meldde in een rapport dat de HKMA banken al technische steun en workshops heeft gegeven om AI in te zetten. Het rapport beschrijft ook een bank die generatieve AI gebruikt om mogelijke witwaszaken te onderzoeken op basis van transactierecords, beelden en digitale activiteit van klanten. Die bank zei dat onderzoeken sneller en nauwkeuriger gingen, maar gaf geen verdere details.
Uit dezelfde enquête bleek dat 90% van de ondervraagde financiële instellingen generatieve AI al had ingevoerd of van plan was dat te doen. Voor AI agents lag dat aandeel op 13%, met nog eens 56% die plannen heeft.
Waarom dit relevant is
De discussie in Hongkong laat zien hoe toezichthouders en banken proberen bij te blijven in een markt waar crypto, stablecoins en traditionele betaalstromen steeds meer door elkaar lopen. Voor Europese crypto-volgers is dat relevant, omdat vergelijkbare vragen ook spelen rond toezicht, wallet-identificatie en de rol van AI in compliance. De zorgen over uitlegbaarheid en beveiliging maken duidelijk dat de inzet van AI in banken niet alleen een technologische, maar ook een operationele kwestie is.
De zorgen gaan verder dan detectie alleen. Gadit en andere experts benadrukten dat beslissingen over het blokkeren van rekeningen, het weigeren van betalingen of het melden van verdachte transacties bij bankmedewerkers moeten blijven liggen. Ook Dominik Clemente van World Foundation wees erop dat banken moeten controleren of iemand die op afstand een transactie goedkeurt echt is wie hij zegt te zijn.
De HKMA lanceerde op 2 november ook Project SAGE, een apart onderzoek naar hoe financiële AI agents hun identiteit en bevoegdheid moeten bewijzen en wie verantwoordelijk is als er iets misgaat.