Age verification wordt de nieuwe internetcontroverse

In de VS en EU blijft leeftijdsverificatie overeind, ondanks het schrappen van andere omstreden onderdelen. Critici vrezen dat dit privacy en digitale identiteit onder druk zet.

Korte samenvatting

• Twee grote internetwetten in de VS en de EU zijn afgezwakt, maar de eis van verplichte age verification bleef overeind.
• Critici waarschuwen dat leeftijdscontrole kan uitmonden in het verzamelen van identiteitsdata, zoals ID’s of face scans, ook voor volwassenen.
• Het debat raakt ook Europa en web3, omdat wetgeving zonder privacyvriendelijke methode kan leiden tot meer dataverzameling en beveiligingsrisico’s.

Twee grote internetwetten in de VS en de EU zijn deze week op een belangrijk punt afgezwakt, maar laten wel een maatregel overeind die volgens critici veel verder reikt dan alleen kinderbescherming: verplichte age verification. Daarmee verschuift de discussie van inhoudsmoderatie en encryptie naar een stillere, maar ingrijpende vraag: hoeveel identificatie moeten volwassenen prijsgeven om online toegang te houden?

Verzwakte wetten, hardnekkige eis

Op 29 juni keurde het Amerikaanse Huis de Kids Internet and Digital Safety Act goed, met een herwerkte versie van de Kids Online Safety Act, terwijl in Brussel de onderhandelaars aan tafel zaten voor wat de laatste trilogue over Chat Control 2.0 moest worden. In beide dossiers verdwenen de meest omstreden onderdelen. In de VS werd de omstreden duty of care geschrapt, en in de EU viel de verplichte client-side scanning van privéberichten weg.

Toch bleef in beide trajecten de eis van age verification staan. Volgens tegenstanders is juist dat de maatregel die anoniem browsen verandert in geïdentificeerd browsen, ook voor volwassenen. De Britse Online Safety Act laat zien hoe snel zulke regels in de praktijk kunnen doorwerken: toezichthouder Ofcom is al begonnen met meer dan 90 onderzoeken en heeft boetes opgelegd aan platforms die de regels niet naleven, terwijl gebruikers voor toegang tot gewone content steeds vaker een ID of face scan moeten overleggen.

Privacy versus identiteitsdata

De kern van de kritiek is dat leeftijd verifiëren niet hetzelfde hoeft te zijn als identiteit verzamelen. In plaats van een kopie van een paspoort of een gezichtsscan op te slaan, kunnen platforms ook werken met privacy-preserving technieken zoals zero-knowledge proofs. Daarmee kan iemand aantonen ouder te zijn dan 18 of 13, zonder naam, geboortedatum of document te delen.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat veel wetgeving wel het resultaat eist, een leeftijdscheck, maar niet voorschrijft hoe die check privacyvriendelijk moet worden uitgevoerd. Daardoor ligt de weg open voor de makkelijkste oplossing: een upload van identiteitsdata of een biometrische check. Voor platforms betekent dat niet alleen extra compliance, maar ook een grotere berg gevoelige data die moet worden beveiligd, met alle risico's van datalekken, subpoenas en misbruik van dien.

Waarom dit ook Europa raakt

Voor Europese crypto- en web3-gebruikers is dit debat relevant omdat dezelfde logica ook kan doorsijpelen naar digitale identiteit, wallets en toegang tot online diensten. Als wetgevers alleen het eindresultaat afdwingen en niet de methode, kan privacy-by-design in de praktijk alsnog worden verdrongen door systemen die meer data verzamelen dan nodig is. Dat raakt niet alleen sociale platforms, maar ook de bredere infrastructuur waarop digitale toegang en verificatie steeds vaker leunen.

De timing maakt het extra gevoelig. De KIDS Act gaat nu naar de Senaat, terwijl Chat Control 2.0 in juli politieke overeenstemming probeert te bereiken. De vraag is dus niet langer of platforms leeftijd moeten kunnen controleren, maar of dat gebeurt met minimale gegevens of met een nieuwe standaard voor identiteitsopslag. In een internet dat ook steeds meer AI agents moet kunnen onderscheiden van mensen, kan die keuze verder reiken dan deze twee wetten alleen.